Szpinak: żelazo, kalorie i jak go jeść

Weronika Pasternak Avatar

3 min czytania

Świeże liście szpinaku na drewnianym blacie kuchennym

W skrócie

Szpinak ma ok. 2,4 mg żelaza i ok. 20 kcal w 100 g, ale żelazo z niego wchłaniamy słabo, bo wiąże je kwas szczawiowy. To wartościowe warzywo liściaste, lecz nie najlepsze lekarstwo na niedobór żelaza. Najwięcej z niego wyciągniesz, łącząc go z witaminą C i nie traktując go jako głównego źródła żelaza. Warto też poznać seler korzeniowy, który dostarcza innych cennych składników.

Ile żelaza i kalorii ma szpinak?

Wartości dotyczą 100 g szpinaku (dane l24.lt z 2014 r.). Całe żelazo w szpinaku jest niehemowe, czyli roślinne, a to ma znaczenie dla tego, ile faktycznie trafi do organizmu.

Składnik w 100 g szpinaku Wartość
Żelazo ok. 2,4 mg
Energia ok. 20 kcal
Źródło beta-karotenu i luteiny

Przy tak niskiej kaloryczności duża porcja liści na talerzu niewiele waży w bilansie dnia.

Na tle innych warzyw szpinak to dobry wynik, ale nie rekordowy. Popularne przekonanie o jego wyjątkowości, kojarzone z Popeyem, przesadza.

Dlaczego szpinak to słabe źródło żelaza?

Bo żelazo niehemowe wchłania się do ok. 10%, a kwas szczawiowy wiąże je jeszcze mocniej. Żelazo hemowe, obecne w produktach zwierzęcych, wchłania się do ok. 30%. Mówimy tu o biodostępności, czyli o tym, ile pierwiastka faktycznie przechodzi z jedzenia do organizmu, a nie ile go jest w tabeli.

Najlepiej widać to na przykładzie wołowiny. Zawartość żelaza jest w niej podobna jak w szpinaku, ale według dr hab. M. Drywień z SGGW, za Focus.pl, ze szpinaku przyswajamy ok. 1%, a z wołowiny ok. 20%. Ta sama liczba w tabeli oznacza więc zupełnie inny efekt na talerzu.

Jeśli masz stwierdzony niedobór żelaza, nie buduj na szpinaku całego jadłospisu. Przy takim wyniku lepiej zapytać lekarza lub dietetyka, co i w jakiej formie jeść.

Czy szpinak blokuje wchłanianie żelaza i z czym go nie łączyć?

Częściowo tak. Kwas szczawiowy wiąże żelazo w szpinaku, więc część pierwiastka nie trafia do krwi. Wiąże też wapń, tworząc szczawian wapnia, dlatego szpinaku nie warto traktować jako źródła wapnia.

Jak jeść szpinak, żeby wchłonąć więcej żelaza?

Najprościej dodać do niego witaminę C, która poprawia przyswajanie żelaza niehemowego:

  • skrop liście sokiem z cytryny, na surowo lub tuż po zdjęciu z patelni;
  • dodaj do sałatki lub patelni ze szpinakiem paprykę, bogatą w witaminę C;
  • traktuj szpinak jako jeden z wielu produktów z żelazem, a nie jedyny.

Przy szpinaku na patelni wybieram cytrynę, bo wymaga jednej czynności i pasuje do większości dań.

Świeże liście szpinaku i cytryna na desce do krojenia
Dodatek soku z cytryny poprawia przyswajanie żelaza niehemowego.

Co jeszcze wnosi szpinak do diety?

Poza żelazem szpinak jest źródłem beta-karotenu i luteiny, a przy tym ma tylko ok. 20 kcal w 100 g. Jako warzywo liściaste dobrze zwiększa objętość posiłku bez dokładania energii. Podobną rolę w talerzu pełni jarmuż, kolejne zielone warzywo liściaste.

Kto powinien uważać na szpinak?

Przede wszystkim osoby z kamicą nerkową, bo kwas szczawiowy sprzyja jej u podatnych osób. Przy chorobach nerek i przyjmowaniu leków ilość szpinaku w diecie warto omówić z lekarzem lub dietetykiem. Gdy szpinak nie pasuje, w posiłkach można sięgnąć po inne warzywo, na przykład seler naciowy.

Zwykła niedogodność to tzw. szpinakowe zęby: kwas szczawiowy z wapniem tworzy szczawian wapnia, który zostawia „kredowy” nalot na szkliwie.

Jak włączyć szpinak do codziennych posiłków?

Surowy młody szpinak dodaj do sałatek i koktajli, a starsze liście krótko podduszaj albo wrzucaj do zup. Wystarczy garść do jajecznicy, makaronu lub sosu. Po więcej pomysłów zajrzyj do tekstu o zdrowym odżywianiu na co dzień.

Weronika Pasternak Avatar

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *