W skrócie
Owoce egzotyczne to umowna nazwa owoców z klimatu innego niż nasz, głównie tropikalnego i subtropikalnego. Mieszczą się w niej zarówno znane mango, kiwi i awokado, jak i rzadkie rambutan czy cherimoja. O sposobie jedzenia decyduje budowa konkretnego owocu: jedne je się ze skórką, inne łyżką z połówki, a w części trzeba wyłuskać ziarna albo usunąć pestki.
Jakie są nazwy owoców egzotycznych?
Znane owoce egzotyczne:
- mango
- papaja
- awokado
- kiwi
- ananas
- granat
- banan
- kaki
- kumkwat
- figa
- daktyl
Rzadsze:
- liczi
- marakuja
- pitaja
- karambola
- rambutan
- mangostan
- jackfruit
- cherimoja
- durian
- feijoa
- tamarillo
- guawa
- miechunka
- cytron
- limonka kawiorowa
Wiele z nich ma nazwy zamienne:
- kaki: persymona
- awokado: smaczliwka wdzięczna
- kiwi: dawniej chiński agrest
- pitaja: smoczy owoc
- karambola: gwiaździsty owoc
- cherimoja: budyniowe jabłko, rośnie na flaszowcu peruwiańskim
- marakuja: męczennica jadalna, passiflora
- jackfruit: chlebowiec
- guawa: gujawa, gruszla
- miechunka: physalis, złota jagoda
- cytron: ręka Buddy
- limonka kawiorowa: finger lime
Jest tu jedna pułapka. Kaki bywa nazywane „śliwką chińską”, a liczi „chińską śliwką”. Nazwy brzmią niemal tak samo, a to dwa zupełnie różne owoce.
Druga pułapka to mylenie owoców egzotycznych z tropikalnymi. Egzotyczny to szersza nazwa, bo obejmuje owoce rosnące w krajach śródziemnomorskich, tropikalnych i subtropikalnych, więc „tropikalny” opisuje tylko ich część.
Jak rozpoznać owoc po skórce i miąższu?
Najpierw patrz na barwę i powierzchnię skórki, a po przekrojeniu na kolor miąższu i pestki. Owoce egzotyczne grupuje się często według barwy na żółte, zielone i czerwone, a do czerwonych należy między innymi tamarillo. Część łatwiej jednak poznać po kolcach, kształcie albo miąższu.
| Grupa | Owoc | Po czym poznać | Smak i uwagi |
|---|---|---|---|
| Żółte i pomarańczowe | Mango | skórka żółta, pomarańczowa lub czerwona; miąższ włóknisty, żółto-pomarańczowy | przypomina brzoskwinię |
| Żółte i pomarańczowe | Papaja | skórka żółta do pomarańczowej, pomarańczowy miąższ, czarne pestki w galaretowatej osłonce | słodka, miękka, lekko piżmowa |
| Żółte i pomarańczowe | Kaki | przypomina dużego pomidora, ma pomarańczową jadalną skórkę i barwny, mięsisty miąższ | słodkie |
| Żółte i pomarańczowe | Kumkwat | głęboko pomarańczowy, błyszczący, cienka skórka | skórka słodka i aromatyczna, miąższ kwaśny |
| Zielone | Awokado | kształt gruszki, zielona niejadalna skórka, zielony miąższ, duża pestka | nie jest słodkie, smakuje neutralnie, lekko orzechowo |
| Zielone | Cherimoja | sercowaty kształt, skórka z wypustkami jak łuski, biały miąższ, czarne pestki | miąższ budyniowy, smak łączy banana, ananasa i mango |
| Czerwone, różowe i purpurowe | Granat | twarda skórka od zielonej po purpurową | jadalne są ziarna, gorzkie błonki się odrzuca |
| Czerwone, różowe i purpurowe | Pitaja | jasnoróżowa lub żółta skórka, biały lub różowy miąższ z drobnymi czarnymi nasionami | znana jako smoczy owoc |
| Fioletowe | Mangostan | gruba, ciemnofioletowa skórka, biały miąższ w segmentach | delikatny, słodki, lekko kwaskowy |
| Kolce i wypustki | Durian | gruba, kolczasta skóra, mięsisty miąższ | bardzo silny, nieprzyjemny zapach |
| Kolce i wypustki | Rambutan | skórka z miękkimi, włoskowatymi wypustkami, jasny miąższ | soczysty, słodki, lekko kwiatowy; je się go po obraniu |
| Nietypowy kształt | Karambola | kształt, od którego wzięła drugą nazwę | gwiaździsty owoc |
| Nietypowy kształt | Cytron | kształtem przypomina ośmiornicę lub małą dłoń | lekki cytrynowy aromat, pasuje do deserów, lodów i lemoniad |
| Nietypowy kształt | Limonka kawiorowa | w środku drobne kuleczki, które pękają w ustach | pasuje do deserów, napojów i ryb |
| Po miąższu i smaku | Marakuja | czarne nasiona otoczone aromatycznym żółtym miąższem | cierpki, aromatyczny |
| Po miąższu i smaku | Liczi | pochodzi z Azji | połączenie winogron i gruszki |
| Po miąższu i smaku | Feijoa | żółtawy miąższ | orzeźwiający, kwaskowato-słodki, nadaje się na surowo |
| Po miąższu i smaku | Jackfruit | owoc drzewa z rodziny morwowatych, rosnącego w tropikach Azji; może ważyć kilkadziesiąt kilogramów | dojrzały łączy nuty mango, ananasa i banana |
Co się je, a co wyrzuca?
- Ze skórką: kumkwat zawsze, a kaki i kiwi można, po dokładnym umyciu. Przy kiwi przeszkadza czasem meszek. Jak wybrać i podać kumkwat jedzony ze skórką, wyjaśnia osobny wpis.
- Do obrania: rambutan.
- Łyżką z połówki: papaja bez skórki, kiwi (miąższ wyjmuje się łyżeczką) i cherimoja, którą najlepiej podać schłodzoną. Skórki awokado się nie je.
- Ziarna do wyłuskania: granat. Ziarna wyłuskuje się w misce z wodą, bo opadają na dno, a gorzkie błonki wypływają na wierzch. Skórkę się odrzuca.
- Pestki do usunięcia: cherimoja ma czarne pestki, które zawierają toksyczny alkaloid, więc trzeba je dokładnie wyjąć. W kumkwacie pestki są gorzkie. Pestki papai są jadalne, ale ostre i pieprzne, a w awokado jest jedna duża pestka.
Na pierwszy raz kupiłbym papaję albo kiwi, bo jada się je łyżką i kuchnia zostaje czysta. Granat zostawiłbym na dzień, w którym mam pod ręką miskę z wodą.
Jak poznać, że owoc jest dojrzały?
O dojrzałości mówią zwykle miękkość i barwa skórki, ale każdy owoc ma własne objawy.
- Mango: miękkie, ale pod dotykiem nie traci kształtu. Barwa skórki to tylko wskazówka pomocnicza, a w całości zielony, twardy owoc jest niedojrzały.
- Awokado: lekko ugina się pod palcami. Ciemne miejsce pod szypułką oznacza owoc przejrzały.
- Papaja: owoc miękki, a zielonkawa skórka oznacza, że jeszcze dojrzewa.
- Kaki: dojrzałe jest dość miękkie i bardzo słodkie. Twardość i słaby smak oznaczają niedojrzałość.
- Kumkwat: dojrzały jest głęboko pomarańczowy i błyszczący.
- Granat: dobry jest ciężki jak na swój rozmiar i bez miękkich plam.
- Banan: brązowe plamki i jasny miąższ to dojrzałość, można go jeść. Zielonkawy dojrzeje później.
Gdzie trzymać owoce egzotyczne?
Twarde owoce zostaw w temperaturze pokojowej, a dojrzałe przenieś do lodówki.
| Owoc | Twardy | Dojrzały |
|---|---|---|
| Awokado | temperatura pokojowa, dojrzewa w 2-3 dni; niedojrzałego nie wkłada się do lodówki | przekrojone brązowieje na powietrzu, więc kroi się je tuż przed podaniem |
| Papaja | zielonawa dojrzewa w temperaturze pokojowej | lodówka, zjeść w kilka dni |
| Kiwi | temperatura pokojowa | lodówka |
| Kumkwat | krótko w temperaturze pokojowej | dłużej w lodówce |
Banan wydziela etylen, który przyspiesza dojrzewanie sąsiednich owoców. Dlatego trzymaj go z dala od innych owoców, a gdy chcesz przyspieszyć dojrzewanie twardego awokado, włóż je do papierowej torby z bananem lub jabłkiem.
Kupuję według jednego kryterium: owoc twardy, jeśli zjem go za kilka dni, miękki, jeśli dziś.
Co jeszcze sprawdzić przed zakupem?
Czy suszone owoce egzotyczne zastąpią świeże?
To zależy od formy i składu. Suszone, liofilizowane i kandyzowane różnią się dodatkiem cukru, dlatego przy zakupie porównuje się skład. Źle przechowywane suszone owoce mogą zawierać aflatoksyny, na co zwraca uwagę Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej.
Kto powinien uważać?
Ostrożność dotyczy głównie alergii, ciąży, chorób nerek i leków wpływających na krzepliwość lub poziom potasu.
- Papaja: ostrożnie z niedojrzałą i półdojrzałą w ciąży, a także przy alergii na lateks i lekach przeciwzakrzepowych.
- Kiwi: przy uczuleniu i lekach wpływających na krzepliwość.
- Awokado: zawiera witaminę K, co ma znaczenie przy warfarynie.
- Banan: zawiera potas, co ma znaczenie przy chorobach nerek i części leków.
Szczegóły o ciąży, lateksie i lekach znajdziesz we wpisie papaja a leki przeciwzakrzepowe. Przy chorobach i stałych lekach omów jedzenie takich owoców z lekarzem lub dietetykiem.
Czy trzeba je jeść, żeby dieta była zdrowa?
Nie. To urozmaicenie, szczególnie zimą, gdy rodzimych owoców w sklepach jest mało, a nie obowiązkowy element jadłospisu. Zasady układania talerza zebraliśmy we wpisie o tym, co jeść na co dzień.
Dodaj komentarz